• Zoeken

Dwang

Onvrijwillige opname

Schizofrenie leidt vaak tot hevige crises. In een crisis kan iemand een gevaar of bedreiging zijn voor zichzelf of voor de mensen om hem heen. Dat laatste komt geregeld voor. Sommige mensen denken bijvoorbeeld dat iemand hen kwaad wil doen. Om zichzelf te verdedigen, kunnen ze reageren door zelf aan te vallen.

Misschien is iemand vooral een gevaar voor zichzelf. Als iemand zich heel erg slecht voelt, kan hij aan zelfdoding denken: "dan ben ik van alles af...". Om te voorkómen dat iemand zichzelf inderdaad iets aan doet, kan hij gedwongen worden opgenomen.

Als mensen zich ernstige zorgen over iemand maken, kunnen ze een inbewaringstelling (IBS) of rechterlijke machtiging (RM) voor deze persoon aanvragen. Dit kan allebei leiden tot een gedwongen opname in een psychiatrische instelling. Bij een IBS beslissen de burgemeester en de rechter of dit ook echt gebeurt. Zij nemen dan een maatregel: de burgemeester geeft een inbewaringstelling (IBS) af en bepaalt daarmee of iemand gedwongen moet worden opgenomen. De rechter beslist binnen vijf werkdagen of de IBS verlengd moet worden tot maximaal drie weken. Bij een rechterlijke machtiging (RM) beslist de rechter het. De eerste machtiging heet een voorlopige rechterlijke machtiging en deze duurt maximaal een half jaar. De eerste vijf jaar mag rechter de RM steeds met maximaal een jaar verlengen. Daarna mag een verlenging steeds maximaal twee jaar duren. Een verlenging van een RM heet een 'rechterlijke machtiging tot voortgezet verblijf'. Overigens betekent een RM niet altijd dat iemand de hele tijd opgenomen moet blijven.

Voorwaarden voor onvrijwillige opname

U mag niet zo maar tegen uw zin worden opgenomen. Er zijn regels waar de betrokkenen zich aan moeten houden. Deze regels zijn opgeschreven in de Wet bijzondere opnemingen psychiatrische ziekenhuizen (BOPZ). Korte uitleg is te vinden op de website van de rijksoverheid (klik hier). Uitgebreidere informatie is te vinden op de website: www.dwangindezorg.nl.

Behandeling onder dwang

Bent u gedwongen opgenomen en verzet u zich tegen de behandeling van uw psychische stoornis, dan kan de behandelaar u in bepaalde situaties onder dwang behandelen. Dit mag alleen als er sprake is van gevaar of als u anders te lang opgenomen zou moeten blijven. De behandelaar kan ‘middelen of maatregelen’ toepassen of dwangbehandeling. Dit moet altijd gemeld worden bij de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ). Ook uw familie en/of partner moet worden ingelicht.

Middelen en Maatregelen

De Wet Bijzondere Opneming in Psychiatrische Ziekenhuizen (BOPZ) noemt vijf Middelen of Maatregelen, die in acute noodsituaties mogen worden toegepast:

  • separatie
  • afzondering
  • fixatie (vastbinden)
  • toediening van medicijnen
  • toediening van vocht en/of voeding.

Deze vijf Middelen of Maatregelen (M of M) kunnen alleen worden toepast als er sprake is van noodzaak om een tijdelijke noodsituatie te overbruggen. Middelen of Maatregelen mogen niet langer dan zeven dagen achter elkaar duren. Als het noodzakelijk is dat de toepassing langer duurt, moet uw behandelplan aangepast worden.

Dwangbehandeling

Dwangbehandeling is het toepassen van het behandelingsplan tegen uw wil. De hulpverlener stelt voor om u op een bepaalde manier te behandelen en schrijft die methode op in uw behandelingsplan. Hij vraagt daarvoor uw toestemming, maar u weigert. Toch past de hulpverlener de behandeling toe. Dan is er sprake van dwangbehandeling.

Dwangbehandeling mag als het absoluut noodzakelijk is om uzelf of anderen te beschermen. Dwangbehandeling mag worden toegepast in twee situaties:

  1. Als er, ten gevolge van een psychische stoornis, binnen de instelling sprake is van gevaar voor uzelf of anderen.
  2. Als u zonder behandeling onaanvaardbaar lang opgenomen zou moeten blijven, terwijl u met behandeling wel snel met ontslag zou kunnen.

Gedwongen ontslag

Een ontslag tegen uw wil, heet een gedwongen ontslag. Uw behandelaar vindt bijvoorbeeld dat u al naar huis kunt, maar u bent het daar niet mee eens. In de volgende situaties mag de instelling u met gedwongen ontslag sturen:

  1. Als de indicatie of reden voor de opname is vervallen.
  2. Als u behandeling weigert.
  3. Als u de huisregels ernstig overtreedt.

Soms wordt er met u afgesproken dat u zich aan bepaalde voorwaarden moet houden omdat alleen zo de behandeling zin heeft. Als u zich dan niet aan die voorwaarden houdt en er zijn geen andere mogelijkheden voor behandeling, dan kunt u gedwongen worden ontslagen.

De Stichting PVP (Patiënt Vertrouwenspersoon) heeft op de site geschreven wat de regels rond verlof en ontslag zijn.

Door Anoiksis (Vereniging voor Mensen met Schizofrenie, Psychosen en Aanverwante Stoornissen) is een bewerking van de PVP-brochure uitgegeven, klik hier om deze brochure te bekijken.

Ontzegging rijbevoegdheid 

Iemand die psychotisch is geweest mag twee jaar niet autorijden en moet medisch gekeurd worden. Na een psychosevrije periode van twee jaar kan iemand weer rijbevoegd worden verklaard. Het rijbewijs wordt voor maximaal vijf jaar afgegeven.
Antipsychotische medicatie kan de reactiesnelheid verminderen. Met sommige medicatie mag u helemaal niet rijden, met andere moet u een reactiesnelheidtest doen.

Curatele, bewind en mentorschap

Het kan gebeuren dat u als gevolg van schizofrenie niet meer voor uzelf kunt zorgen. Om te voorkomen dat anderen hier misbruik van maken, kan de kantonrechter iemand aanstellen die uw belangen behartigt. U kunt zelf een verzoek doen om uw belangen te laten behartigen, maar ook uw familie kan dit doen. De kantonrechter beslist of het verzoek mag worden uitgevoerd.

Ondercuratelestelling

Bij een ondercuratelstelling verliest een persoon zijn handelingsbekwaamheid en mag dus niet meer zelfstandig rechtshandelingen verrichten. Er wordt een curator benoemd om de persoon, curandus genaamd, te vertegenwoordigen. Met een ondercuratelestelling worden persoon en vermogen beschermd.

Onderbewindstelling

Met een onderbewindstelling wordt het vermogen van de betrokkene beschermd. Iemand mag dan niet meer zelf beslissen over goederen die onder bewind staan. Er wordt een bewindvoerder benoemd die daarover (zoveel mogelijk samen met de betrokkene) beslist.

Mentorschap

Met een mentorschap wordt de betrokkene op het persoonlijke vlak beschermd. Iemand mag dan niet meer zelf beslissen over verzorging, verpleging en behandeling. Er wordt een mentor benoemd die daarover (zoveel mogelijk samen met de betrokkene) beslist. De Rijksoverheid heeft een brochure uitgegeven over curatele, bewind en mentorschap. Klik hier om de brochure te bekijken. Klik hier om de internetpagina van de Rijksoverheid te bekijken.

Deze website maakt gebruik van cookies. Wilt u meer informatie over cookies en welke worden opgeslagen? Lees de cookieverklaring. Niet meer tonen.